Lào Cai: Bảo tồn và gìn giữ trang phục của người Mông đen ở Sa Pa.

Sa Pamột huyện vùng cao của tỉnh Lào Cai, nằm ở phía Tây Bắc của Việt Nam, thị trấn Sa Pa ở độ cao 1.600 mét so với mực nước biển, cách thành phố Lào Cai 38 km và 376 km tính từ Hà Nội. Ngoài con đường chính từ thành phố Lào Cai, để tới Sa Pa còn một tuyến giao thông khác, quốc lộ 4D nối từ xã Bình Lư, Lai Châu.

Sa Pa với diện tích khoảng 678 km2 là nơi sinh sống chủ yếu của các dân tộc Mông, Dao, Tày, Xá Phó, Giáy,  Kinh… Sa Pa một vùng đất khiêm nhường, lặng lẽ nhưng ẩn chứa bao điều kỳ diệu của cảnh sắc thiên nhiên. Phong cảnh thiên nhiên của Sa Pa được kết hợp với sức sáng tạo của con người cùng với địa hình của núi đồi, màu xanh của rừng, như bức tranh có sự sắp xếp theo một bố cục hài hoà tạo nên một vùng đất có nhiều cảnh sắc thơ mộng hấp dẫn. Đặc biệt khi đặt chân đến đây, du khách sẽ thấy ấn tượng và thu hút bởi sự mến yêu từ nghệ thuật trang phục độc đáo của người Mông đen nơi đây.

FANSIPAN điểm du lịch nổi tiếng ở Sa Pa, tỉnh Lào Cai
FANSIPAN điểm du lịch nổi tiếng ở Sa Pa, tỉnh Lào Cai

Sa Pa, người Mông Đen là dân tộc đông nhất, chiếm hơn 50% dân số toàn thị xã. Trang phục của người Mông đen ở Sa Pa giản dị không rực lửa, rực rỡ như các dân tộc khác nhưng lại có biểu tượng và nét đặc biệt riêng.

Những người phụ nữ H’mong đen được biết đến với những bộ trang phục làm từ sợi cây gai và được nhuộm màu xanh chàm bởi chính họ. Họ mặc những chiếc áo trùng in hoa phủ qua quần ngắn, và quấn những chiếc khăn dài quanh chân. Họ búi tóc quanh đầu và trùm khăn màu xanh. Những người đàn ông mặc áo khoác dài với áo sơ mi và một chiếc áo khoác dài thắt eo được thêu ở cổ, đầu đội mũ nhỏ.

Như mọi người đã biết thì người Mông đen ở Sa Pa luôn sử dụng màu đen làm màu chủ đạo trong bộ trang phục của họ. Mỗi bộ trang phục luôn được mài giũa văn học với nhiều chi tiết trên vai và cánh tay. Áo 3 thân, xẻng, họ mặc thêm yếm bên trong. Cổ yếm bị mắng hoa văn và đính kèm 1-2 đồng bạc trắng bên cổ. Hoa văn của áo và của yếm hài hòa với nhau, tạo nên điểm nhấn đặc biệt và sự dịu dàng, tinh tế của những người phụ nữ. Ngoài trang phục chính ra thì phía dưới 2 ống quần hay Chiếc váy là 2 tấm vải đen (xà hiếm) được chim từng lớp ở bắp chân. Là một bộ phận trang phục không thể thiếu của đồng bào dân tộc Mông đen ở Sa Pa, được làm từ mảnh vải màu đen để hòa hợp với bộ trang phục. Phần bùn của vải sẽ được kết nối dây dệt hoặc dây thổ cẩm có sơn hoa văn để chiến giáp ngư. Ngày xưa thì mộc được làm từ mảnh vải bông màu đen, nhưng ngày nay họ đã thay bằng vải nhung đen, được cắt hình tam giác dài khoảng 1 mét đến 1 mét cánh và chiều rộng thì tùy thuộc vào độ dài của bắp chân. Để hoàn thành một bộ trang phục truyền thống rất kỳ công và mất nhiều thời gian, mỗi năm chỉ có thể khâu được 1, 2 bộ váy áo mới nên những cô gái Mông đen luôn trân trọng. Tặng những bộ trang phục cho những người thân yêu của mình

Phụ nữ người Mông từ ngày còn thơ bé đã được bà, được mẹ truyền nghề may thêu trang phục truyền thống. Để tạo ra một bộ váy, áo người Mông đen ưng ý, phải trải qua nhiều công đoạn: từ trồng lanh, se sợi, dệt, tạo hoa văn, nhuộm, cắt may… Những chi tiết cầu kỳ trong cách tạo hoa văn bằng sáp ong hay hoa văn nổi sau khi vải được nhuộm đều cần có những đôi bàn tay thạo nghề, khéo léo.

Mới đây, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã ký Quyết định số 1401/QĐ-BVHTTDL về việc công bố Danh mục Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia.

Trang phục truyền thống của người Mông đen được các em nhỏ trình diễn vào đêm nhận chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 31/12/2023.
Trang phục truyền thống của người Mông đen được các em nhỏ trình diễn vào đêm nhận chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 31/12/2023.

Theo đó, nghệ thuật làm trang phục dân tộc của người Mông đen ở Sa Pa  được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia là niềm vinh dự to lớn đối với nhân dân các dân tộc thị xã Sa Pa, khẳng định sức sống trường tồn trong dòng chảy văn hóa các dân tộc, đồng thời thể hiện đóng góp to lớn của văn hóa các dân tộc trong việc tạo điểm nhấn và thu hút khách du lịch đến với Sa Pa.

Buổi lễ trao chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể Quốc Gia cho nghệ thuật làm trang phục người Mông đen diễn ra tối ngày 31/12/2023.
Buổi lễ trao chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể Quốc Gia cho nghệ thuật làm trang phục người Mông đen diễn ra tối ngày 31/12/2023.

Nói đến di sản – Di sản Văn hóa Việt Nam nói chung và các di sản đã được công nhận tại Sa Pa nói riêng, đó là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc tại Sa Pa và là một bộ phận của di sản văn hóa nhân loại, có vai trò to lớn trong sự nghiệp bảo tồn lưu giữ những nét đẹp văn hoá trong cộng đồng các dân tộc tại Sa Pa.

Tin và ảnh: PV Kỳ Vũ

Trả lời